Wysoka wydajność mleczna wymaga dobrze zbilansowanej dawki pokarmowej. Krowa musi otrzymywać odpowiednią ilość energii, białka, włókna, witamin i składników mineralnych. Zwiększanie udziału pasz treściwych może jednak zaburzyć równowagę między szybkim dostarczaniem energii a prawidłową pracą żwacza. Hodowca powinien więc kontrolować nie tylko wartość odżywczą dawki, lecz także jej strukturę, sposób podawania i regularność pobierania paszy.
Dlaczego pH żwacza może się obniżać?
Podczas fermentacji paszy mikroorganizmy żyjące w żwaczu wytwarzają kwasy. Organizm krowy neutralizuje je między innymi za pomocą śliny, która trafia do żwacza podczas przeżuwania. Problemy mogą pojawić się wtedy, gdy produkcja kwasów rośnie szybciej niż naturalne możliwości ich buforowania.
Taką sytuację może wywołać duży udział szybko fermentującej skrobi, niewystarczająca ilość włókna strukturalnego, zbyt drobne rozdrobnienie paszy lub nieregularne karmienie. Znaczenie ma również możliwość sortowania TMR-u. Krowa, która wybiera głównie drobne cząstki bogate w pasze treściwe, pobiera dawkę o innym składzie niż ten założony w recepturze.
Długotrwałe obniżenie pH żwacza może ograniczać aktywność mikroorganizmów odpowiadających za rozkład włókna. Wpływa wtedy na trawienie dawki, apetyt i wykorzystanie składników pokarmowych. Ryzyko zaburzeń zależy między innymi od ilości i rodzaju skrobi, udziału włókna, wielkości cząstek paszy, pobrania suchej masy oraz organizacji żywienia.
Włókno wspiera przeżuwanie i produkcję śliny
Odpowiednia ilość włókna nie wystarczy, jeśli pasza nie ma właściwej struktury. Krowa potrzebuje cząstek, które pobudzają ją do przeżuwania. Dłuższe żucie oznacza większą produkcję śliny, a zawarte w niej związki pomagają neutralizować kwasy powstające podczas fermentacji.
Nie należy jednak zwiększać udziału pasz objętościowych bez analizy całej dawki. Nadmiar słabiej strawnego włókna może ograniczyć pobranie suchej masy oraz utrudnić pokrycie potrzeb energetycznych krów o wysokiej wydajności. Dlatego żywieniowiec powinien połączyć odpowiednią strukturę TMR-u z właściwą koncentracją energii.
Hodowca powinien również kontrolować jakość kiszonek. Nierówne rozdrobnienie, podwyższona wilgotność, wtórne zagrzewanie się paszy lub duże różnice pomiędzy kolejnymi partiami mogą zmieniać sposób pobierania dawki. Regularna analiza pasz pozwala szybciej skorygować recepturę.
Kiedy stosuje się dodatki buforujące?
Bufory paszowe mogą wspierać utrzymanie stabilnego środowiska żwacza, szczególnie w dawkach zawierających dużo pasz treściwych. Nie zastępują jednak prawidłowej struktury TMR-u, dobrej jakości kiszonek ani stałego dostępu do stołu paszowego.
Jednym z produktów stosowanych w żywieniu przeżuwaczy jest kwaśny węglan sodu dla krów. Dodatek dostarcza sodu i wspiera neutralizowanie kwasów powstających w żwaczu. BAS-POL oferuje kwaśny węglan sodu przeznaczony do wykorzystania w mieszankach paszowych. Sód uczestniczy także w utrzymaniu równowagi elektrolitowej organizmu.
Zastosowanie buforu powinno wynikać ze składu dawki, wydajności stada, pobrania suchej masy i wyników analizy pasz. Nie każda grupa technologiczna potrzebuje takiej samej ilości dodatku. Inaczej żywi się krowy świeżo wycielone, inaczej zwierzęta w szczycie laktacji, a jeszcze inaczej krowy zasuszone.
Regularne pobieranie paszy ogranicza gwałtowne zmiany
Krowy powinny mieć stały dostęp do świeżej i równomiernie wymieszanej paszy. Długie przerwy w karmieniu sprzyjają pobieraniu dużych porcji w krótkim czasie. Do żwacza trafia wtedy jednorazowo więcej łatwo fermentujących składników, co może powodować gwałtowniejsze obniżenie pH.
Pomaga częste podgarnianie TMR-u, pilnowanie odpowiedniej ilości miejsca przy stole paszowym i ograniczenie sortowania. Znaczenie ma także stała pora zadawania paszy. Nagłe zmiany receptury, rodzaju ziarna lub sposobu jego obróbki powinny przebiegać stopniowo.
Hodowca powinien obserwować zachowanie krów po karmieniu. Spadek zainteresowania paszą, nieregularne pobieranie TMR-u, mniejsza aktywność przeżuwania lub częste wybieranie określonych frakcji wymagają sprawdzenia dawki i organizacji żywienia.
Dawka powinna odpowiadać potrzebom konkretnego stada
Nie istnieje jedna receptura odpowiednia dla wszystkich gospodarstw. Na skład dawki wpływają wydajność mleczna, etap laktacji, jakość pasz objętościowych, warunki utrzymania i sposób przygotowania TMR-u. Przed wprowadzeniem buforu należy więc przeanalizować aktualne żywienie, a następnie ustalić jego ilość z doradcą żywieniowym lub lekarzem weterynarii.
Najlepsze rezultaty daje połączenie kilku działań: właściwej struktury paszy, regularnego karmienia, ograniczenia sortowania, dobrego dostępu do wody i odpowiednio dobranych dodatków. Taki sposób żywienia wspiera pracę żwacza oraz pomaga utrzymać stabilne pobranie paszy w kolejnych fazach laktacji.
